مجله سورنا: قربانی شدن میراث تاریخی کشور پای برخوردهای سیاسی

,میراث فرهنگی,میراث فرهنگی,مقبره کوروش

مجله سورنا: قربانی شدن میراث تاریخی کشور پای برخوردهای سیاسی

کارشناسان معتقدند میراث فرهنگی از سیاست به شدت گریزان است و از همین رو، برخورد سیاسی با رویداد های فرهنگی و تاریخی، فایده ای جز قربانی شدن مفاخر ملی و میراثی کشور ندارد.

چند سالی است هفتم آبان، بهانه ای برای پاسداشت پادشاه هخامنشی شده و با نام کوروش عجین است. این در حالی است که در صحت و سقم وجه نامگذاری این روز اجماع نظر وجود ندارد. عده‎ای این روز را بر اساس منابع تاریخی یونانی، زادروز کوروش می دانند و گروهی سالروز فتح بابل به دست او. در این میان نیز هستند کسانی که معتقدند این تاریخ ها دستکاری شده است و صحت ندارد.

 

با این وجود، مبنای این روز هرچه باشد، شاید بتوان آن را فرصتی برای معرفی میراث فرهنگی کشور به ایرانیان و جهانیان دانست و از آن در جهت توسعه صنعت گردشگری کشور بهره برد. این در حالی است که در چند سال اخیر، با انجام تجمعات از یکسو و برخورد امنیتی با موضوع از سوی دیگر، عملاً این فرصت به تهدید تبدیل شده است.

 

سال گذشته سازمان میراث فرهنگی در آستانه هفتم آبان اطلاعیه ای داد و اعلام کرد: «این سازمان فارغ از صحت و سقم روز ۷ آبان ماه و با اعتقاد بر اینکه هرگونه حاشیه به میراث فرهنگی کشور آسیب جدی می رساند ،هیچ گونه برنامه ای برای این روز ندارد. سازمان میراث فرهنگی در راستای صیانت از میراث فرهنگی کشور و عمل به وظیفه ذاتی خود، هیچ گونه استقبالی از برنامه هایی که به میراثمان آسیب می رساند نمی کند.»

 

اما پرسش این است که چنین پدیده و رویدادی را چگونه می توان مدیریت کرد؟

**روز کوروش مسئله ای کاملاً اجتماعی و فرهنگی است

 

این موضوعی است که بهرام پارسایی، نماینده مردم شیراز در مجلس نیز در نطق خود در خانه ملت به آن اشاره کرده است.

 

وی معتقد است درخواست نامگذاری روز کوروش که مسأله ای کاملاً اجتماعی و فرهنگی است، با ارجاع به شورای عالی امنیت ملی، «امنیتی» شده است. «در دنیا برای کاهش هزینه ها، مسائل امنیتی را فرهنگی و اجتماعی می کنند و ما کاملاً نقطه عکس آن هستیم.»

 

پارسایی ظرفیت هایی مثل روز کوروش را جزو فرصتی هایی می داند که توجه به آن بسیار ضروری و لازم است؛ «مزایای متعدد استفاده از فرصت های فرهنگی و تاریخی در زمینه های متعدد در تقویت امنیت پایدار، جلوگیری از بهره برداری اقلیت معاند خارجی و منافع اقتصادی مؤثر است که روز کوروش و نامگذاری آن می تواند این فرصت را در پی داشته باشد.»

 

به گفته نماینده مردم شیراز در سال های قبل بدون احساس تفاوت قومیتی شاهد حضور مردم در این مجموعه بودیم که به واسطه سوء مدیریت ها و نداشتن برنامه، اقلیتی انگشت شمار، شعارهای هنجارشکنانه دادند. ما هم تسلیم آن اقلیت شدیم و مسأله را امنیتی کردیم. آن اکثریت چند صد هزار نفری را دریابیم که به دور از قومیت لر، ترک، کرد، عرب، بلوچ و فارس دور هم جمع می شوند و فرصتی مناسب برای ایجاد امنیت و اتحاد ملی فراهم می کنند.

 

**نسبت میراث فرهنگی با سیاست، نسبت جن و بسم الله است

سیدمحمد بهشتی، رئیس پژوهشگاه میراث فرهنگی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری نیز در گفت وگو با ایرناپلاس درباره نگاه صحیح به ظرفیت های روز کوروش می گوید: نسبت میراث فرهنگی با سیاست، نسبت جن و بسم الله است. یعنی هرجور مواجهه سیاسی، چه له و چه علیه، به ضرر میراث فرهنگی تمام می شود. اگر ما کوروش را جزو میراث فرهنگی کشور فرض می کنیم، چه در جانبداری و چه در ضدیت با آن، اگر رویکرد سیاسی باشد، تأثیری جز صدمه به کوروش ندارد.

 

«اگر ما نگاه سیاسی نداشته و نگاه فرهنگی به موضوع داشته باشیم، صورت مسئله به طور کامل تغییر می کند. کسانی که مخالفت می کنند درواقع برخورد سیاسی دارند. کسانی که جنجال سازی می کنند نیز سیاسی کاری می کنند. در این مناقشه، متاسفانه کسی که مظلوم واقع می شود خود کوروش است.»

 

به گفته بهشتی، کوروش بنابه منابعی که از بزرگان در اختیار است همان ذوالقرنینی است که در قرآن از آن به نیکی و احترام یاد شده است. کسانی که مخالف کوروش هستند و دم از قرآن و بزرگان دین می زنند، به قرآن تأسی کنند. آنانی که در مقابل ایستاده اند نیز اگر واقعاً نگاه فرهنگی دارند، اخلاق کوروش را سرمشق قرار دهند و مدارا کنند، چون یکی از مهم ترین خصوصیات کوروش اهل مدارا بودن است.

 

**برای گرامیداشت ها نباید قائل به روز خاص باشیم

احمد روستا، استاد مدیریت دانشگاه شهید بهشتی و کارشناس بازاریابی گردشگری نیز در گفت وگو با ایرناپلاس درباره هفتم آبان می گوید: اصولاً روزها، معرف این نیست که حتماً حرکت های خیلی عمیق و جدی در آن انجام شود. بلکه بیشتر جنبه سمبلیک و یادآوری دارد.

 

وی ادامه داد: اما اگر جامعه ای به طور جدی روی همه موضوعات از جمله بها دادن به شخصیت های مختلف و مشاهیر فرهنگی ارزش قائل شود، نباید تنها منتظر یک روز به خصوص باشد. بلکه در طول سال باید اقدامات کاملاً حرفه ای، برنامه ریزی و پیگیری شود و در یک روز خاص، آثار تحولاتی که صورت گرفته معرفی شود. نه اینکه یک روز منشأ و آغاز یک حرکت باشد.

 

**برای معرفی مفاخر، برنامه ای استراتژیک نداریم

«به نظر من، ما بیش از حد به روزها و شعارها توجه داریم و کمتر سعی می کنیم در پس اقدامات نمادین، فعالیت های کلیدی، ارزش آفرین و اثرگذار در مورد یک پدیده (چه ملی، تاریخی و میراثی) انجام دهیم. این هم ناشی از این است که برای معرفی مفاهیم و مفاخر فرهنگی، برنامه ای استراتژیک و از پیش تعیین شده نداریم. عدم برنامه ریزی هم به عدم شناخت و بها ندادن و یا عدم باور ما به ارزش ها و مفاخر فرهنگی مان برمی گردد.»

 

نمونه این عدم برنامه ریزی و شناخت، روز مولانا است. در حالی که ما مولانا را ایرانی و جزو مفاخر ادبی خود می دانیم این ترکیه است که از آن به بهترین شکل بهره می برد. روستا در این مورد می گوید: اگر ما به چگونگی عملکرد کشور ترکیه در مورد گرامیداشت مولانا نگاه کنیم، خود متوجه کاستی هایمان در مورد یکی از پدیده های گردشگری خودمان می شویم.

 

«ما در ظاهر فقط یک روز باشکوه مولانا را می بینیم که هزاران گردشگر را از اقصی نقاط جهان جمع می کند. اما واقعیت این است که ترکیه برای چنین موفقیت و ایجاد چنین جاذبه ای، سال ها برنامه ریزی کرده است. نه فقط در یک روز، بلکه برنامه های دوره ای را نیز در دستور کار قرار داده است. گردشگران از ملیت های مختلف برای مراسم بزرگداشت مولانا به قونیه سفر می کنند چون مدیران گردشگری ترکیه برای همه ذائقه ها برنامه دارند. با این شیوه، هم از این راه، درآمدزایی می کنند و هم توانسته اند مولانا را به زیرکی به نام خود ثبت کنند.»

 

**بزرگ ترین ضعف ما ناتوانی در جذب گردشگران است

به گفته استاد مدیریت دانشگاه شهید بهشتی، ما جاذبه گردشگری کم نداریم، اما بزرگ ترین ضعف ما ناتوانی در جذب گردشگران است. این ناتوانی نیز به خاطر عدم معرفی درست جاذبه های گردشگری کشور به جهانیان است. ما جاذبه هایمان را خوب پرورش نمی دهیم، روی آن سرمایه گذاری نمی کنیم و به آن بها نمی دهیم.

 

وی معتقد است ما اگرچه درباره ظرفیت ها و جاذبه های فرهنگی و میراثی مان زیاد سخن به میان می آوریم، ولی عملاً روی آنها حساس نیستیم. ما کمتر به داشته های ارزشمندان، توجه و تمرکز می کنیم و همواره خود را با اقدامات کوتاه مدت، مقطعی و خاص، محدود، مشغول و سرگرم کرده ایم.

 

حسین جمشیدیان

 

ir​na.‎​ir