مجله سورنا: چرا با وجود مقابله با قاچاقچیان کتاب، این پدیده همچنان ادامه دارد؟

,کتابفروشان تهران,کتاب,محمود آموزگار

مجله سورنا: چرا با وجود مقابله با قاچاقچیان کتاب، این پدیده همچنان ادامه دارد؟

مدتی است که اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران با همکاری نیروهای انتظامی به برخورد با قاچاق کتاب می پردازند. تاکنون بالای ۱۰۰ نیسان کتاب قاچاق کشف شده و در انبارهای اتحادیه ذخیره شده است، اما به نظر می رسد هرچه هم که با این پدیده شوم مبارزه می کنند باز هم کتاب های قاچاق تمامی ندارند و مثل قارچ، در چشم به هم زدنی از گوشه و کنار خیابان ها سبز می شوند.

 

بنابه گفته محمود آموزگار، رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران، مبارزه با قاچاق از سال ۹۵ در زمان وزارت رضا صالحی امیری توسط آموزگار مطرح شد که متاسفانه جدی گرفته نشد. با روی کار آمدن سید عباس صالحی به عنوان وزیر فرهنگ و ارشاد دوباره این موضوع برای بار دیگر مطرح شد. در جلسه ای که ۲۵ اسفند سال ۹۶ با معاونان رئیس قوه قضائیه، رئیس پلیس تهران، رئیس پلیس امنیت تهران و نمایندگان معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و آموزگار تشکیل شد، مبحث عمومی جرم قاچاق کتاب مطرح شد.

 

بعد از این جلسه مبارزه با قاچاق کتاب به صورت جدی تری دنبال شد. نیروی انتظامی به این مساله ورود کرد و قوه قضائیه و دادسرای فرهنگ و رسانه هم با اتحادیه ناشران و کتابفروشان همکاری کردند.

 

کشف بیش از ۱۰۰ وانت نیسان و بنز خاور کتاب قاچاق

در دومین نشست خبری «مبارزه با قاچاق کتاب» که دوشنبه، هفتم آبان ماه در محل اتحادیه ناشران و کتابفروشان استان تهران برگزار شد، آموزگار با بیان این که حجم کتاب های اکتشافی تا این لحظه ۹۰ دستگاه وانت نیسان و خاور بوده است، گفت: بارها کتاب ها را جابه جا کردیم. کتاب هایی که امروز در پارکینگ اتحادیه است مربوط به یک خانواده است. حتی برخی از این کتابفروشی ها پروانه نشر و جواز اتحادیه را داشتند و حدودا ۹۰۰ بساطی را در تهران پوشش می دادند. حتی بر اساس مدارک به دست آمده یک سری کتابفروشی ها را نیز تغذیه می کردند که بسیاری از آن ها در شهرستان ها هستند.

 

این کتاب ها سه دسته هستند، کتاب هایی که مدعی و مالک ندارند، مثلا کتاب هایی که قبلا مجوز داشتند و حالا زمان حمایت از آن ها گذشته است، مثلا «تاریخ مشروطه». دسته دیگر، کتاب هایی هستند که در خارج چاپ می شدند و در فضای دیجیتال قرار می گرفته و در ایران تکثیر می شدند و چاپ این کتاب ها با شمارگان بالا انجام می شد. با توجه به اینکه نظارتی بر چاپخانه ها وجود نداشت این موضوع اتفاق می افتاد. ما از اتحادیه چاپخانه داران و اتحادیه صحافان تقاضا کردیم در این زمینه اطلاعیه هایی را منتشر کنند؛ با توجه به اینکه امکان چاپ در فضاهای کوچک فراهم است و این موضوع نیاز به سازماندهی دارد. دسته سوم از کتاب ها مربوط به کتاب های پرفروش ناشران است. مثلا کتابی ۲۰ هزار نسخه فروش داشته، اما فقط ۵۰۰۰ تا از این نسخه ها در انتشارات چاپ شده و ۱۵ هزار کتاب به صورت غیرقانونی چاپ شده است.

 

با توجه به جمع آوری تعداد زیادی از کتاب های قاچاق اما همچنان با کمی پیاده روی در مناطق شلوغ شهر باز هم بساطی های کتاب به چشم می خورند. حال این سوال مطرح می شود که چرا هرچه با این پدیده مقابله می شود اما از تعداد بساطی ها کاسته نمی شود؟ محمود آموزگار، رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران در پاسخ این سوال به «ابتکار» می گوید: تا امروز بالای صد وانت نیسان و بنز خاور محموله کتاب قاچاق کشف شده است.

 

ماجرای قاچاق کتاب بسیار وسیع بوده است. شاید حتی یکی از دلایل رکود وحشتناک حوزه نشر همین موضوع باشد. همواره بین تمامی ناشران اراده مبارزه با این پدیده وجود داشته است اما لازم بوده که هماهنگی هایی با مجموعه دستگاه های ذی ربط انجام شود که همین هماهنگی ها پروسه ای زمان بر بوده است. در این چند سال جلسات متعددی با بخش های مختلف مرتبط با این موضوع برگزار شد تا امروز به این نقطه رسیدیم که برخورد جدی با قاچاق کتاب صورت بگیرد.

 

ذائقه شناسی قاچاقچیان برای فروش کتاب

گرچه برخورد با متخلفان و قاچاقچان در حوزه نشر و کتاب اتفاق بسیار امیدوارکننده و فرخنده ای است اما تا زمانی که تقاضا در مورد موضوعی وجود داشته باشد، عرضه هم خواهد بود. قیمت بالای کتاب، بعضی از افراد را به سمت خرید از دستفروشان کتاب که کتاب های قاچاق را با قیمتی کمتر از قیمت اصلی به فروش می رسانند، می کشاند.

 

آموزگار ضمن تایید این اتفاق درباره روند بر هم زدن تناسب این عرضه و تقاضا می گوید: جمع کثیری از همکاران در کارگروه صیانت در مورد این موضوع مشغول همفکری و فعالیت هستند. این موضوع باید با دقت توسط دوستان بررسی شود و جنبه های مختلف آن مورد مطالعه قرار بگیرد و راهکاری مناسب برای آن اندیشیده شود. گرچه تاثیر قیمت کتاب در این موضوع قابل تامل است اما به نظر من باید به ایجاد دسترسی توجه شود. روش های فروش کتابی که این افراد انتخاب می کردند، روش های قابل مطالعه هستند. این افراد به خوبی ذائقه مخاطب را تشخیص می دادند.

 

او درباره همکاری های وزارت ارشاد با اتحادیه ناشران برای فرهنگسازی در زمینه عدم خرید کتاب های قاچاق می گوید: این همکاری ها صورت می گیرد. برخوردهای امروز ما، برخورهایی آنی هستند و درمان قطعی نیست. البته ما به این مسکن احتیاج داشتیم اما ما باید در میان مدت و درازمدت به این سمت برویم که در جامعه این اقدام را تقبیح کنیم یعنی مخاطبان و مردم و کسانی که کتاب می خرند و مطالعه می کنند متوجه باشند که خرید کتاب قاچاق یعنی تضییع آشکار حقوق مولف. کتاب قاچاق بیشتر به مولفان و پدیدآوردندگان آسیب می زند. وقتی این افراد نتوانند از راه نوشتن درآمدی کسب کنند، به مرور نمی نویسند و در نهایت ریشه نوشتن خشک خواهد شد و خلاقیت از بین می رود. درست مثل اینک پای درخت آهک بریزند.

 

قدم بعدی؛ برخورد با بارگذاری های غیرمجاز در اینترنت

قاچاق کتاب و انتشار غیرقانونی و بدون اطلاع ناشر اصلی تنها به صورت کتاب فیزیکی صورت نمی گیرد. اگر چرخی در اینترنت بزنید، سایت ها و کانال های بسیاری را خواهید یافت که در آن ها نسخه های پی دی اف کتاب ها به صورت رایگان بارگذاری شده اند. آیا پس از برخورد با قاچاق کتاب های فیزیکی، با کتاب های قاچاق الکترونیکی هم برخورد خواهد شد؟ آموزگار می گوید: بضاعت ما محدود است و قاعدتا اگر بتوانیم به بخش چاپ قاچاق در حوزه کتاب های فیزیکی سر و سامانی بدهیم، می توانیم در قدم بعدی روی حوزه بارگذاری های غیرمجاز کتاب ها فعالیت کنیم. این موارد در برنامه های ما وجود دارد.

 

تن رنجور کتاب سال ها است که با پدیده قاچاق کتاب آزرده می شود، حالا افزایش قیمت کاغذ هم بلای جان نشر شده است. اوضاع و احوال کتاب هم برمی آید که مردم با توجه به گرانی ها آن را حتی در نیازهای ضروری خود هم نمی بینند. اما باید امیدوار بود که نویسندگان، این پرچمداران حوزه فرهنگ با وجود تمام مشکلات دست از تلاش برندارند و مسئولان هم به یاری آن ها بشتابند تا در آینده برای پیدا کردن یک نویسنده نیاز به ذره بین نداشته باشیم!

 

فاطمه امین الرعایا

 

 

ebtek​arnews.‎​com