مجله سورنا: شاخص سهام افت یک درصدی را در آخرین روز معاملاتی بهار تجربه کرد

تغییر فاز بازار سهام؟

,شاخص سهام,بورس تهران,قیمت دلار

مجله سورنا: تغییر فاز بازار سهام؟

روز گذشته شاخص سهام در ادامه روند منفی سه شنبه جاری ریزش شدیدتری را به نمایش گذاشت و با عقب نشینی بیش از ۲ هزار واحدی (حدود یک درصد) معاملات هفته را به پایان رساند. این بیشترین افت نماگر اصلی بازار از ۲۲ اردیبهشت ماه بود. با این حال همچنان بورس تهران با بیشترین بازدهی در میان بازارهای رقیب از ابتدای سال بازدهی ۳۱ درصدی را نشان می دهد.

در حالی که بورس تهران در هفته های گذشته حرکت زیگزاگی پرشتابی را در پیش می گرفت رویه معاملات طی روزهای اخیر خلاف این موضوع را نشان می دهد. بر این اساس طی روزهای اخیر به تدریج بر شدت افت سهام افزوده شد. تغییر فاز کنونی بورس (نوسان پرشتاب از مدار منفی به مثبت در روزهای معاملاتی متوالی) گرچه با بهانه هایی از سوی اهالی بازار توجیه می شود، اما در حقیقت باید ریشه آن را در فاز استراحت سهام جست وجو کرد. پس از یک رالی پرشتاب بورس تهران در ماه های گذشته رویه اصلاحی سهام کاملا طبیعی است و موج های شناسایی سود یکی از دلایل اصلی چنین رخدادی برای سهام است. در چنین شرایطی انتظار برای ظهور محرک جدید برای سهام وجود دارد که با توجه به وضعیت موجود احتمال خودنمایی این عوامل محتمل به نظر می رسد. البته در این میان همچنان تفکیک سهام را باید مدنظر قرار داد. بعضا مطرح می شود که جهش قیمتی به خصوص در نمادهای کوچک تر بدون پشتوانه بوده که می تواند نشانه هایی از حباب را در خود داشته باشد و بر این اساس باید مورد توجه قرار گیرد.

هفته کم نوسان بورس

بازار سهام، در هفته جاری همسو با چشم انداز خوشبینانه کارشناسان و فعالان بازار شروع مثبتی را به نمایش گذاشت. افزایش تقاضا در دو روز ابتدایی بازار به گونه ای بود که شاخص کل رشد نزدیک به دو درصدی را تجربه کرد و آن را در سقف تاریخی قرار داد. در این مدت، چرخش کانون توجه معامله گران از نمادهای بانکی و خودرویی به سوی سهام کالایی، به خصوص محصولات پتروپالایشی از جمله دلایل پیشروی شاخص کل بود. همین موضوع باعث شد که برخلاف رویه ما ه های اخیر این بار بزرگان سهام وضعیت نسبتا بهتری نسبت به سهام شرکت های کوچکتر داشته باشند. این موضوع شتاب بیشتر شاخص کل هم وزن در مدار منفی را به دنبال داشت، در نتیجه شاخص کل هم وزن افت بیش از ۳ درصدی را در این هفته به ثبت رساند. البته با توجه به شتاب بیشتر نمادهای کوچک تر و شاخص کل هم وزن در مسیر صعودی از ابتدای سال و با توجه به این موضوع که پشتوانه ضعیف تری برای رشد قیمتی این نمادها مشاهده می شود در نتیجه اصلاح شدیدتر قیمتی سهام این گروه ها نیز طبیعی به نظر می رسد.

از میانه هفته چرخش معامله گران از صف خرید در نمادهای بزرگ و افزایش فشار فروش در کل بازار باعث شد که معاملات سهام از روز دوشنبه مسیر نزولی را در پیش بگیرد و شتاب افت تا پایان هفته نیز افزایش یابد. با این حال با توجه به پایان فصل بهار انتظار برای عملکرد فروش خرداد و تجمعی بهار ۹۸ طی هفته آینده وجود دارد. در ادامه نیز انتظار برای انتشار صورت سود و زیان نخستین فصل ۹۸ وجود دارد. یک ماه آینده از ماه های شلوغ بورس به صورت سنتی است. علاوه بر موارد مزبور ادامه انتشار صورت های مالی شرکت ها و در ادامه برگزاری مجامع از جمله مواردی است که قطعا اثرات خود را در بازار سهام منعکس خواهد کرد. می توان گفت طی ماه آینده با توجه به جذابیت تقسیم سود در مجامع و همچنین اثر آن بر کاهش قیمت سهم (کسر سود تقسیمی از قیمت سهم پس از مجمع) و همچنین با توجه به انتظارات موجود احتمال اینکه توجه بیشتری به سمت نمادهای با پشتوانه سودآوری قدرتمند بیش از گذشته جلب شود، وجود دارد.

بهانه ای برای توجیه افت سهام

با توجه به افزایش غالب قیمت ها در روزهای ابتدایی هفته، تقویت شم شناسایی سود میان سهامداران نیز امری طبیعی بود که در نتیجه پس از یک رالی پرشتاب به افزایش فشار فروش و افت نسبی قیمت سهام از سقف های تاریخی منجر شد. با این حال در این میان عمده معامله گران بازار به دنبال عادت قدیمی خود در پی دلیلی برای افت قیمتی سهام بودند. در این شرایط بهانه ای جز پایش ریسک سهام برای توجیه افت های اخیر یافت نشد. از نظر روانی نیز مطابق معمول تاکید بیجای کانال های مختلف تلگرامی نیز در تشدید واکنش بازار به این موضوع بی اثر نبود. این موضوع به معنای این نیست که قانون جدید هیچ اثری بر معاملات ندارد با این حال قانون جدید در راستای قانونمند ساختن نظام اعتبارات به عنوان یکی از ریسک های بزرگ بازار است. گرچه نمی توان صحت انجام کار این قانون را به صورت کامل تایید کرد با این حال اینکه بار دیگر فعالان بازار از علت اصلی افت سهام، لزوم اصلاح قیمتی پس از رشدهای پرشتاب، غافل شده و عوامل فرعی را مقصر افت بازار می دانند همچنان جالب توجه است.

بر این اساس به نظر می رسد سامانه پایش ریسک بیش از آنکه خود در افت قیمتی سهام موثر باشد اثر روانی ناشی از فضاسازی منفی کانال های مختلف اثر بیشتری را به دنبال داشت.

تشدید حضور فروشندگان حقیقی

روز گذشته نیز همانند دیگر روزهای منفی هفته جاری، سهامداران حقیقی حضور پررنگی به عنوان فروشنده ارائه دادند. با این حال، تفاوتی که نسبت به سایر روزها وجود داشت، تشدید تمایل این دسته از معامله گران به عرضه سهام بود. به گونه ای که ارزش تغییر مالکیت به نفع سهامداران حقوقی در این روز نسبت به سه شنبه بیش از چهار برابر شد. سهام با ارزش بیش از ۸۲ میلیارد تومان از سبد سهامداران حقیقی به حقوقی منتقل شد.

این بیشترین فروش خالص سهامداران حقیقی از ۲۲ اردیبهشت ماه بود. با توجه به آنکه بیشترین افت شاخص کل نیز پس از همین تاریخ رقم خورده، ارتباط نزدیکی میان خالص خرید سهامداران خرد و روند شاخص کل را یادآور می شود.

رفتار هیجانی معامله گران به خصوص حقیقی ها از ویژگی های بارز بورس تهران بوده که سالیان درازی نیز با آن مواجه است. علاقه عجیب این معامله گران به صف های خرید و فروش نیز این روند را تشدید می کند. همان طور که بارها پیش از این اشاره شد دامنه محدود نوسان قیمتی که به تشکیل صف خرید و فروش منجر می شود تنها به وسیله ای برای عده کثیری از معامله گران اعم از حقوقی و حقیقی تبدیل شده که معیار خرید و فروش سهام خود را تشکیل صف خرید و فروش قرار داده اند. در این میان با توجه به ضعف تحلیلی بیشتر عمده حقیقی های بازار این امر برای حقیقی ها بیشتر قابل مشاهده است.

همین موضوع معمولا باعث می شود که در رشدهای پرشتاب بورس که معمولا با تشکیل صف های خرید همراه است افزایش خرید حقیقی ها با اشتیاق بیشتر را برای تشکیل صف شاهد باشیم و از سوی دیگر در نزول سهام و تشکیل صف های فروش نیز حقیقی ها با انگیزه بیشتری که برای حضور در صف دارند سهم خود از فروش سهام را در مقایسه با حقوقی ها افزایش می دهند.

دیروز، بیشترین خرید مثبت سهامداران حقیقی به گروه سرمایه گذاری و شرکت های چندرشته ای صنعتی اختصاص داشت. به گونه ای که هر سه نماد محبوب میان این دسته از معامله گران در این زیرمجموعه گنجانده شده است. نماد معاملاتی «وبانک» با جابه جا یی بیش از ۳۱ میلیون سهم به ارزش نزدیک به ۱۳ میلیارد تومان اولین انتخاب این گروه از فعالان بازار بود. در ادامه سهام «ونیکی» ترجیح دوم معامله گران حقیقی بود که از خالص خرید آنها به مقدار ۱۶ میلیون سهم به ارزش هفت میلیارد تومان برخوردار شد. در ادامه نیز نماد «وصنعت» با خالص خرید بیش از سه میلیارد و ۷۰۰ میلیون تومانی بازیگران خرد بازار، جایگاه سوم را به خود اختصاص داد. به این ترتیب، خالص خرید فعالان حقیقی بازار از سهام زیرمجموعه گروه های مزبور بالغ بر ۲۸ میلیارد تومان محاسبه شد.

در آن سوی بازار نیز، معامله‎گران حقوقی کانون توجه خود را بر نماد معاملاتی «شیران» معطوف ساختند که به جابه جا یی هشت میلیون سهمی آن به ارزش بیش از ۱۰ میلیارد تومان در مسیر حقیقی به حقوقی منجر شد. سهام مپنا نیز با خالص خرید بیش از ۹ میلیون سهم «رمپنا» از سمت حقوقی ها به مبلغ افزون بر ۶ میلیارد تومان همراه بود. در ادامه نیز نماد تازه وارد «جم پیلن» به عنوان انتخاب سوم فعالان بازار معرفی شد. سهم مزبور در جریان معاملات روز گذشته نزدیک به شش میلیارد تومان از پرتفوی سهامداران حقیقی خارج و به سبد سهامداران حقوقی منتقل کرد. به این ترتیب، صنعتی که بیش از هر صنعت دیگری از حمایت خریداران حقوقی برخوردار شد، سهام زیرمجموعه محصولات پتروشیمی بود که معادل هشت میلیارد تومان بود. صنایع فلزات اساسی و محصولات پالایشی نیز با تفاوت اندکی از یکدیگر در جایگاه های بعدی خالص خرید سهامداران حقوقی جا گرفتند.

همچنان اخبار بسیاری می توانند بر رویه قیمتی سهام اثرگذار باشند. در این خصوص اخبار از احتمال حذف دلار ۴۲۰۰ تومانی همچنان می تواند گروه های مختلف بازار را تحت تاثیر قرار دهد و البته باید توجه داشت بسیاری از گروه های کوچک تر به پشتوانه این خبر مسیر صعودی را در ماه های اخیر در پیش گرفته اند. اخبار از بازار جهانی پس از امید دوباره به آغاز مذاکرات غول های اقتصادی جهان نیز جالب توجه است. در این میان اگر بار دیگر اخبار سیاسی اثر خود را در بورس تهران منعکس نکند احتمالا به واسطه اخبار بنیادی اثرگذار بر شرکت ها در هفته های آینده شاهد نوسان قیمتی سهام باشیم.

مینا افروزی

don​ya-e-eqtesad.‎​com